بلاگ کتاب اول

هفته پیش در پست قبلی کمی راجع به موقعیت ایران از نظر کاربران اینترنت نوشتم و قرار شد که تحقیق کامل رو بعدا پست کنم.

همانطور که قبلا هم اشاره کردم، این گزارش به سفارش کتاب اول انجام شده ولی انتشارش رو تو بلاگ بلا مانع دیدیم. این گزارش نتیجه تحقیق من درباره کاربران اینترنت و مصرف کنندگان شبکه‌های اجتماعی در ایران با مقایسه با سایر کشورها انجام شده است. مطالب زیر بخشی از کل گزارش می‌باشد که در صورت نیاز می‌توانید فایل کاربران اینترنت در جهان را دانلود کنید.

کاربران اینترنت

همه ما با مقوله‌ای به نام اینترنت آشنایی داریم و به عنوان کسانی که روزمره از اینترنت استفاده می‌کنیم جزء کاربران اینترنت شناخته می‌شویم. با اینکه تقریبا اینترنت حدودا اوایل دهه ۹۰ میلادی برای همگان عرضه شد و در ابتدا امکان استفاده فقط مختص شرکت‌های بزرگ و بانک‌ها بود و آنها از آن برای انتقال اطلاعات استفاده می‌کردند. ولی از همان ابتدا کارشناسان رشد ۱۰۰ درصدی سالانه کاربران اینترنت را پیش‌بینی کرده بودند. به طوری که طبق آخرین برآورد حدود ۱/۹۷ میلیارد نفر از اینترنت استفاده می‌کنند. که این رقم حدود ۲۹٪ از کل جمعیت جهان می‌باشد.

جمعیت اینترنتی

بر حسب جمعیت، چین با داشتن بیش از ۴۲۰ میلیون کاربر اینترنت، بیشترین تعداد مصرف‌کننده از اینترنت را دارد. که رشد این کشور بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ به بیش از ۱۷۶۶ درصد رسیده است. آمریکا نیز با داشتن بیش از ۲۳۹ میلیون کاربر اینترنتی که حدودا ۷۷٪ از کل جمعیت کشورش می‌باشد در رتبه دوم ایستاده است. از لحاظ نفوذ اینترنت، نروژ با آمار ۹۴/۹ درصدی از کل جمعیت کشورش، دارنده بیشترین تعداد مصرف‌کننده اینترنت می‌باشد.

اینترنت در ایران

در سال ۱۹۹۳ ایران دومین کشور در خاورمیانه بود که به شبکه جهانی اینترنت متصل شد. و در آن زمان دولت نقش پررنگی در گسترش اینترنت در ایران داشت. تقریبا از سال ۱۹۹۵ امکان اتصال به اینترنت از طریق تلفن (دیال-آپ) صورت گرفت. پس از آن تقریبا از اویل سال ۲۰۰۰ استفاده از اینترنت رواج بیشتری در بین مردم پیدا کرد و از آن پس رشد تعداد کاربران رو به افزایش بود که تعداد آنها از حدود ۲۵۰٫۰۰۰ کاربر  در سال ۲۰۰۰ به بیش از ۳۳ میلیون کاربر در سال ۲۰۱۰ رسید. رشد تقریبی ۱۳٫۱۸۰ درصدی ایران در این سال‌ها باعث شد که ایران در بین مصرف کنندگان اینترنت جایگاه خوبی پیدا کند و با داشتن بیش از ۴۳٪ کاربر اینترنتی از کل جمعیت ایران، در رتبه اول میان کشورهای خاورمیانه و در رتبه ۱۳ میان کشورهای جهان قرار بگیرد.

نقوذ اینترنت در بین کشورهای جهان

سرعت اینترنت در ایران

البته لازم به ذکر است که این ارقام فقط در زمینه تعداد بوده و ایران در مورد سرعت اینترنت ارقامی کاملا متفاوت داشت. طبق تحقیقات شرکت آکامای، کره جنوبی با میانگین سرعت ۱۴/۶ مگابیت در ثانیه در صدر سریع‌ترین کشور ارائه دهنده اینترنت قرار گرفته است. پس از آن ژاپن با میانگین ۷/۹ مگابیت در ثانیه، هنگ‌کنگ ۷/۶ مگابیت در ثانیه رتبه دوم و سوم را از آن خود کرده‌اند. شاید خیلی‌ها انتظار دیدن آمریکا را در صدر جدول سرعت داشتند، ولی جالب است که آمریکا به عنوان مبتکر و خلاق اینترنت با میانگین سرعت ۳/۹ مگابیت در ثانیه، در رتبه هجدهم سرعت قرار دارد.
متاسفانه ایران برخلاف رتبه خوب خود در کسب تعداد کاربران اینترنت، در زمینه سرعت اصلا رتبه خوبی ندارد. به طوری‌که طبق آمار تا سال ۲۰۰۸ فقط تعداد ۳۰۰٫۰۰۰ کاربر به اینترنت با پهنای باند بالا (Broadband) دسترسی داشتند. این رقم به حدود بیش از ۳٫۰۰۰٫۰۰۰ کاربر در کشور همسایه ایران یعنی ترکیه می‌رسد. با این تعداد ایران در بین دارندگان اینترنت با پهنای باند بالا در رتبه ۴۴ بین ۴۸ کشور قرار دارد. این رتبه در مقیاس سرعت کلی اینترنت به رتبه ۱۶۸ در بین ۱۸۱ کشور می‌رسد. شهرستان همدان با داشتن نسبت سرعت آپلود/دانلود ۰/۳۲ به ۱/۰۹ مگابیت در ثانیه، سریع‌ترین شهر در ایران شناخته شده است . بنابر گفته وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ضریب نفوذ اینترنت در کشور ۳۴/۹ و ضریب نفوذ موبایل را ۷۲ درصد می‌باشد.

کاربران شبکه‌های اجتماعی

شبکه‌ی اجتماعی، سرویسی مبتنی بر اینترنت است که براساس روابط اجتماعی یا شبکه‌ی اجتماعی بین افراد تشکیل می‌شود. به طور مثال کسانی که علاقه یا فعالیت مشترک را به اشتراک می‌گذارند.
شبکه‌های اجتماعی از سال‌های ۱۹۹۴ با معرفی سایت‌های نظیر TheGlobe و Geocities و در سال ۱۹۹۵ با Tripod شروع شد. پس از آن نسل جدیدی از شبکه‌های اجتماعی از اوایل سال ۲۰۰۰ شروع به فعالیت کردند. از جمله معروفترین آنها در آن زمان Friendster در سال ۲۰۰۲ راه‌اندازی شد. سپس به سرعت MySpace و Linkedin و در آخر Bebo در اواخر همان سال به اینترنت معرفی شدند.  به طوری فعالیت سایت‌های شبکه اجتماعی از طرفداران زیادی برخوردار بود که در سال ۲۰۰۵ بازدید از صفحات MySpace در آن زمان از سایت Google نیز بیشتر بود. Facebook در سال ۲۰۰۴ راه‌اندازی شد و از آن زمان بزرگترین شبکه اجتماعی شناخته می‌شود. تا به امروز بیش از ۵۰۰ میلیون کاربر در Facebook ثبت‌نام کرده است.

در صورت تمایل گزارش کامل کاربران اینترنت در جهان را دانلود کنید.

منابع به صورت کامل در فایل گزارش نوشته شده است.

با عرض معذرت که گزارش مرداد ماه خیلی دیر شد.

دسترسی به سایت

مانند بسیاری از سایت‌های دیگر، سایت ما هم در مرداد ماه مورد توجه بسیاری قرار گرفت و حملات بسیاری به سمت سرور روانه شد. ولی خوشبختانه نه اطلاعاتی از دست رفت و نه امکان نفوذ برای هکرها میسر شد. همانطور که می‌دانید حملات سایبری با فرستادن درخواست‌های مکرر، فشار زیادی را بردوش سرور می‌ذاره تا جایی که امکان سرویس دادن به سایر کاربران، برای سرور مقدور نمی‌باشد. و چون این درخواست‌ها از آدرس‌های مختلف فرستاده شده است، امکان بستن بسیاری از آی‌پی‌ها میسر نیست. متاسفانه این حملات باعث شد که سایت در مواقعی برای بعضی از کاربران غیر قابل دسترس باشه و پیغام خطا دریافت کنند که از این بابت بسیار متاسف هستیم. همانطور که در جدول زیر مشاهده می‌کنید، در مجموع دسترسی به سایت ما حدود ۸ درصد پایین آماده است.

زمان قابل دسترسی به سایت در مرداد ماه ۸۹

آمار و ارقام

ولی با تمام این تفاسیر نکات مثبتی هم در مرداد ماه بود که در زیر به تعدادی از آنها اشاره می‌کنم.

بازدید از صفحات

تعداد صفحات بازدید شده نسبت به ماه قبل رشدی در حدود ۱۰ درصد (حدود ۲۰۰ هزار صفحه) داشته است. بیش از ۲/۶ میلیون صفحه بازدید شده، و در مجموع بیش از ۱۹۱ هزار صفحه در طول ماه دیده شده است و همچنین رکورد جدیدی در این ماه ثبت شده است. پس از صفحات معروف ما که شامل صفحه اول، نقشه، دایرکتوری مشاغل و سینما می‌باشد، صفحات زیر جزء ۱۰ صفحه برتر مشخص شدند:

• آرایش: آرایشگاه و سالن زیبایی بانوان (۴ درصد رشد)
• پزشک: متخصص زنان و زایمان (۹ درصد رشد)
• پزشک: متخصص بیماری های پوست، مو و زیبایی (۱۱ درصد رشد)

که به نظر می‌رسه سایت ما در این ماه نسبت به ماه‌های گذشته مورد استقبال خانم‌ها قرار گرفته که برای ما خبر خوبیه و از توجه خانم‌ها به سایت ما و اینترنت استقبال می‌کنیم.

نموداز مقایسه تعداد صفحات بازدید شده در تیر و مرداد ۸۹

جالب است که بدانید بیش از نیمی از بازدید کنندگان ما (حدود ۵۱ درصد) در طول بازدید از سایت فقط دو صفحه را مطالعه می‌کنند.

مرورگر و دقت صفحه نمایش

همانطور که در جدول زیر مشاهده می‌کنید، اینترنت اکسپلورر که به تازگی ۱۵ ساله شده، کماکان پرطرفدار ترین مرورگر و سایز ۱۰۲۴ در ۷۶۸ محبوب‌ترین سایز دقت صفحه نمایش است.

جدول مروگر و دقت صفحات نمایش کاربران

نکته بسیار جالبی که من رو امیدوار کرد این بود که در مرداد ماه تعداد کاربران موبایل، بیش از ۴۰ درصد افزایش پیدا کرده است. که این آمار به ترتیب شامل کاربران سیمبیان، آیفون، سونی، آیپد و آیپاد می‌باشد. هر چند که مجموع کاربران موبایل کمتر از ۱ درصد از کل کاربران ما رو تشکیل می‌دن، و ممکنه که کاربر بالقوه موبایل هم نباشند و فقط برای امتحان چند باری به سایت وارد شدند، ولی به هر حال من رو امیدوار کردند.

یه مسئله دیگه هم بود که من رو به آینده اینترنت تو ایران امیدوار کرد. هفته پیش یه گزارش در مورد مصرف اینترنت در ایران و جهان تهیه کردم که متوجه شدم ایران از نظر تعداد کاربران اینترنت در رتبه ۱۳ جهان قرار داره. واقعا خوشحال شدم. این رو تا اینتجا داشته باشین، چون گزارش رو تو بلاگ منتشر خواهم کرد.

یکی از آمارهای سایت که نسبت به سه ماه گذشته رشد مثبتی داشته، بانس‌ریت (Bounce Rate) هستش. که به کمترین حد خود یعنی ۸/۷۷ درصد رسیده است. به گفته‌ی اویناش کاشیک از کارشناسان گوگل:

به نظر من بدست آوردن بانس‌ریت زیر ۲۰ درصد خیلی مشکله؛ به هرچیزی بالای ۳۵ درصد باید توجه کرد و بانس‌ریتی بیش از ۵۰ درصد نگران کننده است

بانس‌ریت چیست؟

به‌طور کلی، اگر بازدیدکننده‌ای از هر طریقی وارد سایت شود و پس از بازدید یک صفحه، سایت را ترک کند؛ به اصطلاح این بازدید بانس (بیرون افتادن) شده است. فرمول محاسبه آن نیز از طریق زیر حساب می‌شود:

بانس‌ریت= مجموع تعداد بازدیدهای تک صفحه‌ای/مجموع تعداد کل صفحات بازدید شده

عوامل زیر در ایجاد شدن بانس‌ریت موثر می‌باشند:

• کلیک‌کردن برروی لینکی به خارج از سایت
• بستن تب یا صفحه مربوط به سایت
• نوشتن آدرس جدید در مرورگر اینترنت
• برگشتن به صفحات قبلی و خروج از سایت به سایت دیگر
• باقی ماندن در سایت بدون استفاده از آن

به‌علاوه موضوعات بالا، یک عامل کلی برای این مشکل وجود دارد. و آن مطابق نبودن صفحه نمایش داده شده با موضوع درخواست بازدیدکننده است. تصور کنید که در موتور جستجو کلمه‌ای را جستجو می‌کنید، و در لینک‌های پیداشده، همان اولین یا دومین گزینه را کلیک می‌کنید. ولی به جای رسیدن به مطلب مورد نظر خود، به صفحه‌ای پر از تبلیغ برخورد می‌کنید که هیچ موضوعیتی با جستجوی شما ندارد. در عمل این‌گونه سایت‌ها فقط کلمات جستجو شده را دریافت می‌کنند و به‌صورت انبوه در صفحات سایت خود جا می‌دهند. به این نوع سایت‌ها هم «اسپم» گفته می‌شه.

به تازگی گوگل سرویس جالبی به نام «گزارش اسپم» برای پاک کردن اینگونه سایت‌ها ارائه کرده، که می‌توانید با ثبت سایت مورد نظر اسم اون سایت رو از لیست بانک اطلاعات گوگل حذف کنید. واقعا با این‌کار کمک بزرگی در استفاده بهینه از اینترنت کردید.

در زیر نمودار مقایسه بانس‌ریت خرداد ماه ۸۹ با تیر ماه ۸۹ را مشاهده می‌کنید.

نمودار مقایسه بانس‌ریت بین خرداد و تیر ماه ۸۹

متاسفانه تعداد بازدید صفحات سایت به دلیل مشکلات فنی که در تیرماه پیش آمده، با حدود ۱۱ درصد کاهش به ۲/۴ میلیون صفحه کاهش داشته است.

نمودار مقایسه تعداد صفحه بازدید شده در خرداد و تیر ۸۹

از آمارهای جالب که می‌تونه دلیلی برای داشتن بانس‌ریت پایین سایت باشه، مدیریت جستجوی صفحات سایت هستش. همانطور که در نمودار زیر مشاهده می‌کنید بیش از ۷۸ درصد از ترافیک سایت از طریق موتورهای جستجو به سایت فرستاده می‌شود. یعنی اینکه اطلاعات ثبت‌شده در سایت به طوری برای موتورهای جستجو قابل دسترس می‌باشند که نیازی برای وارد شدن به سایت کتاب اول و جستجوی مستقیم نمی‌باشد. همچنین با بیش از ۳ میلیون لینک از سایت‌های دیگر به سایت ما، حدود ۱۴ درصد ترافیک نیز از طریق سایت‌های معرفی کننده به سایت ما ارسال می‌شود.

نمودار منابع ترافیک سایت در تیرماه ۸۹

در زیر هم نمودار بازدید از شهرهای مختلف ایران نمایش داده می‌شود. ۵ شهر اول به ترتیب تهران، یزد، اصفهان، تبریز و مشهد می‌باشند.

نمودار شهرهای بازدیدکننده

اگر نظری در رابطه با این گزارش دارید و یا اطلاعات بیشتری نیاز دارید، حتما در قسمت دیدگاه مطرح کنید.

از دو ماه گذشته شروع کردیم به ارائه گزارش کارکرد سایت. این گزارش‌ها شامل اطلاعاتی درباره تعداد صفحات بازدید شده، متوسط زمان بازدید هر بازدیدکننده، بیشترین کلمات جستجو شده و غیره.

میانگین زمان بازدید و تعداد صفحات بازدید

میانگین زمان بازدید برای هر نفر با رشد  ۲/۵۱ درصدی به حدود ۳:۳۸ دقیقه رسیده است. در زیر نمودار مقایسه دو ماه اردیبهشت (نمودار سبز) و خرداد (نمودار آبی) نمایش داده شده است.

میانگین زمان بازدید هر نفر در ماه‌های اردیبهشت و خرداد

تعداد صفحات بازدید شده نیز با رشد ۲/۳۵ درصدی به بیش از ۲٫۷۸۰٫۰۰۰ صفحه در خرداد ماه رسیده است. نمودار زیر مقایسه بین اردیبهشت (نمودار سبز) و خرداد (نمودار آبی) را نشان می‌دهد.

تعداد صفحات بازدید شده در خرداد ماه ۸۹

بیشترین کلمات جستجو شده در سایت

رستوران: ۶۹۰ بار

نکته: بسیاری از این کلمات در شکل کلی کلمه جستجو شده; مانند جستجوی کلمه «سینما» که لیستی شامل تمام سینماها به همراه شرکت‌هایی که در حوزه سینما یا سالن‌های سینما فعالیت می‌کنند را نمایش می‌دهد. ولی به جای اون میشه از طریق قسمت دایرکتوری مشاغل به صفحه سینما/تئاتر: تالار نمایش مراجعه کرد که فقط لیست سینماها را نمایش می‌دهد.

بیشترین کلمات جستجو شده از طریق موتور‌های جستجو

با اینکه در حال حاظر فعالیت کتاب اول فقط در محدوده استان تهران می‌باشد، ولی ما روزانه بازدید کنندگانی از سایر شهرهای ایران داریم.

۵ شهر برتر به ترتیب

در مجموع هم تعداد ۱۹٫۰۰۰ لینک به سایت ما اتصال داده شده است.

اردیبهشت ماه امسال ماه خوبی برای فعالیت‌های آنلاین ما بود. بخش‌هایی از شرکت در ویدیوهایی معرفی شدند، همکار جدیدمون فرشته محسنیان برای پشتیبانی سایت به ما ملحق شدند و در آخر تصمیمات نهایی برای اجرای سایت با سرویس‌های جدید گرفته شده و از هفته آینده کار اجرایی آن شروع می‌شود. البته به علت حجم کار، سایت تا شش ماه آینده آماده نخواهد شد. ولی ممکنه که در فازهای مختلف راه‌اندازی بشه و بتونیم ازش استفاده کنیم. من که خودم به شخصه خیلی منتظر دیدن سایت جدید هستم. بیش از ۵۰ سرویس و امکانات جدید به این سایت اضافه خواهد شد، که یکی از مهمترین‌ها داشتن صفحه اختصاصی برای هر کاربر هستش که امکان تنظیم سلیقه‌ای وجود داره.

از ماه گذشته ارائه گزارش کارکرد سایت رو شروع کردم که اولین گزارش در ماه فروردین بود. صفحات سایت ما در اردیبهشت ماه بیش از ۲.۷ میلیون بازدید داشته است.

و در مقایسه با فروردین ماه با ۲.۳ میلیون بازدید ۱۶.۵٪ رشد داشته.

متوسط زمان بازدید هر کاربر هم حدود ۳:۳۲ دقیقه بوده

که نسبت به ماه پیش با ۳:۳۷ دقیقه حدود ۲.۲۵٪ کاهش داشته. یعنی به عبارتی هر کاربر حدود ۵ ثانیه زودتر سایت رو ترک کرده.

این میتونه دو علت داشته باشه.

یک، اینکه کاربران زودتر به اطلاعات مورد نیاز می‌رسیدن.
دو، به علت اینکه تعداد بازدید صفحات زیاد شده، ممکنه مطالب ارائه شده در سایت مناسب با نیاز بازدید کنندگان بوده و به همین دلیل بازدید سریعتر انجام شده.

البته میتونه هیچ کدام از موارد بالا هم نباشه!

از اطلاعات دیگه که تو گزارشات ماهانه کارکرد سایت ارائه میکردیم، ۱۰ کلمه بیشترین جستجو در سایت و در موتورهای جستجو بود.

بیشترین کلمات جستجو شده از طریق موتورهای جستجو در اردیبهشت ماه تقریبا مانند فروردین ماه بوده؛ این کلمات عبارتند از:

وام خود اشتغالی
نقشه تهران بزرگ
Ketabeavval
برنامه سینماهای تهران
راهنمایی و رانندگی
Tehran Map
کتاب اول
هتل‌های تهران
اداره گذرنامه

۱۰ اول بیشترین جستجو در سایت:

رستوران
سینما عصر جدید
هتل
داروخانه
سینما
املاک
پاسداران
استخر
شرکت
شریعتی

بد نیست یه نگاهی هم به ۱۰ کلمه بیشترین جستجو در کل تهران در اردیبهشت ماه از طریق گوگل بندازیم:

دانلود
عکس
استخدام
Facebook
Google
Yahoo
آموزش و پرورش
Gmail
ایران
فال

حالا من “دانلود” و “عکس” و “استخدام” و “آموزش و پرورش” رو می‌تونم بفهمم، ولی جستجوی Google, Yahoo و Gmail برای چیه؟ دوستان عزیز برای اینکه آدرس سایت‌ها رو کامل تایپ نکنن، فقط این کلمه‌ها رو تو گوگل جستجو می‌کنن تا رو نتایج کلیک کنن. البته حتما وقتشون مهمتره. حتما دیگه.

همیشه برای خودم نحوه کارکرد یک سایت خیلی جالب بود. اینکه اون سایت چندتا ویزیتور داره، چه تعداد صفحات توی ماه دیده میشن، از کدوم شهرها بیشترین بازدید انجام میشه و غیره. گفتم که شاید برای شما هم این اطلاعات جالب باشه و تصمیم گرفتیم که از این ماه به بعد اطلاعاتی از این نوع رو در مورد سایت تو وبلاگ منتشر کنیم.

جالبه که بدونین که در ماه فروردین بیش از ۲.۳ میلیون صفحه از سایت دیده شده. چه قدر هم جالب که همه تو روزای اول عید مشغول کارای خودشون بودن و سایت کمترین بیننده رو در اون زمان داشته.

متوسط زمان بازدید برای هر نفر هم حدود ۳:۳۷ دقیقه است.

بد نیست که بدونین که سایت کتاب اول که فعلا فقط در تهران فعالیت میکنه، از شهرهای دیگه هم بازدید کننده داره. ۵ شهر اول پربیننده در ایران عبارتند از: تهران، یزد، اصفهان، شیراز و تبریز

هر روزه تعداد زیادی از بازدید کنندگان که تقریبا حدود ۶۶ درصد از کل بازدید رو تشکیل میدن، از طریق جستجو به سایت ما میرسن و این خودش نشون دهنده دقت بچه های مدیریت سایته که تونستن مقوله SEO رو به خوبی روی سایت انجام بدن. به غیر از جستجوی کلمات “کتاب اول” و “نقشه ” که بیشترین جستجو رو داشته و به سایت کتاب اول بازگشت داده شده، تعداد زیادی از کلمات هم که در ماه گذشته در موتورهای جستجو، سرچ شده و به سایت کتاب اول رسیده رو در این جا مینویسم. ۱۰ کلمه بیشترین جستجوها:

سازمان حج و زیارت
نظام وظیفه
شهرداری تهران
تهران
وام خود اشتغالی
نیروی انتظامی
سینما آزادی
ایران رهجو
راهنمایی و رانندگی

۱۰ کلمه بیشترین جستجو در سایت کتاب اول:

لوازم خانگی
رستوران
سینما عصر جدید
استخر
سینما
پاسداران
هتل
داروخانه
آرایشگاه
مهد کودک

گزارشی از کتاب اول (بانک اطلاعات شهری)
مجموعه کتاب اول در سال ۱۳۷۳ با الگوبرداری از کتاب‌های مشابه در دیگر کشورها، با نظارت شهرداری تهران و توسط آقای سیدجمال‌الدین بهشتی بنیان‌گذاری شد. ایشان سه سال در دفتر نمایندگی ایران در سازمان ملل نقش فرهنگی داشته‌اند.
قبل از سال ۱۳۷۰ در انتشارات روزنه چند سالی مشغول بوده‌اند و بعد از سفر به آمریکا یعنی ۱۳ سال است که مشغول طراحی و اجرای پروژه بانک‌های اطلاعات شهری هستند و کتاب اول را به عنوان یکی از مهم‌ترین بانک‌های اطلاعات شهری تأسیس کرده‌اند. با جناب آقای سیدجمال‌الدین بهشتی، مدیرعامل شرکت کتاب اول، در باب کتاب اول به گفت و گو نشستیم.
- آقای بهشتی چرا این کتاب راکتاب اول نامیدید؟
با توجه به این که مهم‌ترین کتاب اطلاعات شهری است و به دلیل این که اولین کتاب راهنمای جامع در این زمینه است، کتاب اول نامیده شد. بنابراین کتاب اول صرفاً و تنها با عنوان کتاب اول منتشر می‌شود و دوم و سوم و … ندارد. البته ۶ دوره کتاب اول را تجربه کردیم و ۴ تا کتاب تخصصی در مورد ساختمان، پزشکی، انفورماتیک و صنایع غذایی به نام کتاب اول در آوردیم.
- ضرورت تدوین کتاب اول چه بوده است؟
ببینید، از ۴ ، ۵ سال پیش ماهیت تعریف اطلاع‌رسانی شهری در دنیا عوض شده است و به سمت اطلاع‌رسانی مکان محور رفته است یعنی اگر دنبال مکانی می‌گردند باید بلافاصله موقعیتش را در نقشه پیدا کنید تا مردم به آن دسترسی داشته باشند. این یکی از موضوعات داغ است که در دنیا و در سایت‌های دنیا کار می‌کنند. این موضوع اگر به صورت جامع و به روز کار شود، مثل یک شاهراه از چندین شاهراه در تهران، در کاهش ترافیک و ترددهای تهران اثر می‌گذارد و زندگی مردم را سامان می‌دهد. در حال حاضر مردم از اطلاعات اطراف محل زندگی خود خبر ندارد. بنابراین برای مایحتاج خود به محل‌های دورتر مراجعه می‌کنند. مثل مراجعه به بازار بزرگ سنتی تهران. بازار یک روش سنتی برای شهرهای کوچک است و درکلان شهر تهران، وجود بازار در وسط شهر فقط به افزایش ترافیک کمک می‌کند. اگر بازارها در سرتاسر شهر وجود داشته باشند، ما می‌توانیم مردم را تشویق کنیم که از رفت و آمد‌های زاید پرهیز کنند. اگر تمام واحدهای صنفی در شهر تهران پخش شوند، رفت و آمد در شهر به حداقل می‌رسد. در سال‌های گذشته برنامه‌ریزی شده که پدیده‌های زیادی در تهران به واسطه اطلاع‌رسانی هم به مردم شناسانده شوند و هم مداوا شوند. یکی از معضلات دیگر شهر تهران وجود ۱۴۰ راسته شغلی است. مثل راسته مرغ فروش‌ها، راسته کابینت فروش‌ها و … (در سایت همه آن‌ها را معرفی کرده‌ایم) راسته هم مثل بازار در ایجاد ترافیک موثر است. اگر امکانات اطراف خانه من توسط من خوب شناسایی شود باعث تغییر و تحول می‌شود و تأثیر خوبی دارد، چون من برای رفع مشکل خود به نزدیک‌ترین محل مراجعه می ‌کنم. اعتقاد ما این است که اگر شورای شهر تهران و شهرداری تهران همت گماشته‌اند و بزرگ‌راه‌ها را توسعه می‌دهند، توسعه بزرگ‌راه‌ها تا یک حدی معضل ترافیک را حل می‌کند یک راه موثر توسعه وسایل نقلیه عمومی مثل مترو و اتوبوس است. دنیا ثابت کرده شاه‌راه اطلاعاتی اثرش کم‌تر از اتوبوس و مترو نیست.

ما توانسته‌ایم یک الگو‌برداری از غرب کنیم و الگوی شاه‌راه اطلاعاتی را بگیریم و مردم را تشویق به شاه‌ راه اطلاعاتی کنیم تا از اطلاعات استفاده کنند و مشکلاتشان را حل کنند. در راستای نظام اطلاع‌رسانی جامع، سیستم کدپستی و کد ملی بنیان گذاشته شده است که باید همه گیر و اجباری شود چون می‌تواند تمام بانک‌های اصلی را به هم وصل کند و یک دید مدیریتی به مدیران کشور می‌دهد که منابع کشور را درست و در جهت رفاه مردم هدایت کنند.
- تجربه غرب را در این زمینه چگونه دیدید؟
در کشورهای غربی هیچ خانه و دفترکاری را بدون یلوپیجز (yellowpages) نمی‌توان یافت. اگر برای یافتن چیزی به آدم‌ها رجوع کنید با تعجب به تو نمی‌نگردند و بلافاصله تو را به مراجعه به یلوپیجز دعوت خواهند کرد. هیچ خودرویی را بدون نقشه راهنما (zato) نمی‌بینی. یلوپیجز جزو پر تیراژترین آثار چاپی در کشورهای پیشرفته است و اثری به تیراژ همه سقف‌های موجود در شهرهای کشور و استفاده‌کنندگان احتمالی در سایر شهرهای دیگر است.
***
جمع آوری، نگه‌داری و به روز نگه داشتن اطلاعات مورد نیاز برای استفاده در فرآیندهای مختلف برنامه‌ریزی شهری، لزوم تعیین انواع اطلاعات موردنیاز برای سیستم‌های مختلف شهری و تعیین میزان اهمیت هر کدام از این اطلاعات را بیشتر می‌کند.
***
به عنوان مثال امریکا، کشوری که معتقد به بخش خصوصی و اقتصاد خصوصی است، به جهت اهمیت موضوع اطلاع‌رسانی، مالکیت این پدیده را متعلق به یک نهاد عمومی شامل شهرداری‌ها و شرکت مخابرات هر منطقه یا محله کرده است تا هدایت آن در زیر دست و پای رقابت‌های بازاری دچار انحراف نشود و رسالت اصلی کار به فراموشی سپرده نشود. هزینه اداره شهرها را از این طریق پایین آورده‌اند. این یک زیر ساخت است برای اداره بهتر امور یک جامعه شهری این‌ها فرهنگی است که اداره کنندگان یک کشور پیشرفته صنعتی به شهروندان خود تحمیل کرده و همه آن‌ها به این سازمان عادت کرده‌اند و موجب ایجاد سازمان در همه چیز شده است.
***
بازار یک روش سنتی برای شهرهای کوچک است و در کلان شهر تهران، وجود بازار در وسط شهر فقط به افزایش ترافیک کمک می‌کند.
***
ما متأسفانه تمام درآمدمان از آگهی‌هاست که آن هم هزینه‌ها را کفاف نمی‌دهد. کتاب اول باید در تمام سقف‌های شهر پخش شود. در تهران سه میلیون و دویست و شصت هزار سقف داریم که باید به این تعداد کتاب اول چاپ شود. پس دولت باید دخالت کند. یعنی این امر ضرورت دارد و واجب‌تر از نان شب است. دولت باید به عنوان یکی از خدمات شهری مثل آسفالت و جاده سازی این امر را به عهده بگیرد. در ایران این امر هیچ بانی ندارد تا این جریان را سامان دهد و هیچ نهادی برای این که بانک اطلاعات جامع در کشور صورت بگیرد نسبت به جمع‌آوری آن در شهر تهران و در کشور و به روز کردن آن‌ها وجود ندارد.
- اطلاعات کتاب اول هر چند وقت یک بار update می‌شود؟
تهران بایستی هر ساله اطلاعاتش update شود. ما هر دو سال یک بار این کار را انجام می‌دهیم. در تهران سالیانه در حدود ۲۵ تا ۳۰ درصداز اطلاعات تغییر می‌کند یعنی این مقدار ریزش اطلاعات داریم. بنا به علل مختلف مثل تغییر شغل، تغییر شماره تلفن، تغییر آدرس، تغییرات در شبکه مخابرات و تغییرات شهرداری در پلاک‌های شهر.
- در این راه چه سازمان‌هایی با شما همکاری می‌کنند؟
شهرداری در راه اندازی و حمایت از کتاب اول کمک زیادی کرد. شهرداری آن وقت تهران اعتقاد داشت که اطلاع‌رسانی شهری، شاه‌راهی برای ساماندهی ترافیک است اما از آن زمان به بعد، مدیران بعدی شهرداری به این موضوع نگرش جدی نداشتند و در نتیجه حمایت نشد.
- لطفاً محصولات کتاب اول را معرفی کنید؟
از اواخر سال ۱۳۷۳ تاکنون بانک‌های اطلاعاتی متنوعی را تولید کرده‌ایم.
با عناوین زیر:
۱- کتاب اول بانک اطلاعات شهری تهران با هدف کاهش تردد، آلودگی هوا، ترافیک، ازدحام شهری و انتقال ترددها به سیستم‌های مخابراتی و پستی.
۲- کتاب اول قشم.
۳- کتاب اول کیش با هدف تهیه بانک مشاغل جزیره و ایجاد فرصت معرفی صاحبان مشاغل جزیره که با الگوبرداری از سیستم اطلاع‌رسانی کتاب اول تهران تولید شده است.
۴- مجموعه دیسکت‌های کتاب اول.
۵- مجموعه لوح فشرده (CD) کتاب اول.
۶- کتاب اول انفورماتیک و لوح فشرده آن
و کتاب اول پزشکی، کتاب اول غذایی، کتاب اول گردشگری، کتاب اول ساختمان و تأسیسات، کتاب نقشه تهران، نقشه محله و کاتالوگ نقشه شهر تهران
- نحوه اطلاع‌رسانی و ارتباط با مردم در این شرکت چگونه است؟
ما اطلاع‌رسانی تلفنی و اینترنتی داریم. شهروندان از طریق تماس با شماره تلفن ۸۸۸۴۲۹۹۲ می‌توانند خدماتی بسیار جامع‌تر از خدمات مرکز اطلاعات تلفن ۱۱۸ دریافت نمایند. با استفاده از سایت شرکت به آدرس www.ketabeavval.ir از خدمات اینترنتی شرکت استفاده کنند و با شرکت ارتباط برقرار کنند و پیشنهادات خود را ارایه کنند تا سریع پاسخ داده شود یا از طریق نامه تماس بگیرند. در سایت همه اطلاعات کتاب و حتی بیشتر از کتاب درج شده است.
- در حال حاضر چه برنامه‌ای در دست اجرا دارید؟
همان اطلاع رسانی مکان محور که ترکیب GIS و دیتا است( GIS مخفف Geographic Information System ). این طرح نیازمند هماهنگی با پست جمهوری اسلامی و سازمان ترافیک بود که انجام شده است. در نقشه یک مکانی را انتخاب می‌کنیم.
***
تهران بایستی هر ساله اطلاعاتش به روز شود. ما هر دو سال یک بار این کار را انجام می‌دهیم.
***
بلافاصله یک باکس باز می‌شود و اطلاعات مربوط به آن مکان مشاهده می‌شود. مثلاً در ماشین می‌خواهیم تا شعاع ۵۰۰ متری از مکانی که هستیم تمام داروخانه‌ها را نشان بدهد. داریم روی دستگاه نوی گیتور کار می‌کنیم. کار این دستگاه به این شکل است که در هر موقعیتی که هستید در ماشین، آن را مکان یابی می‌کند و در نقشه نشان می‌دهد. می‌گوییم می‌خواهیم برویم فلان جا فاصله را تا آن مکان به کیلومتر و مدت زمان رسیدن به آن‌جا را نشان می‌دهد و حتی تمام امکاناتی را که در مسیر وجوددارد مثل پمپ‌بنزین‌ها، داروخانه‌ها و … را نشان می‌دهد. می‌توانیم در جزییات ریزتر شویم. می‌گوییم فلان پمپ‌بنزین در مسیر، ایمیل، فاکس، شماره تلفن و سایر مشخصات آن را به ما، قبل از مراجعه به آن‌ها، می‌دهد.
برای مواقع ضروری هم یک کلید دارد که به اورژانس وصل می‌شود و موقعیت ما را به اورژانس اطلاع می‌دهد.

کتاب اول چیست؟
در عصر ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات (عصر حاضر) مقوله‌های ارتباطات (که شامل سرعت و سهولت در ایجاد ارتباطات و گسترش آن در حد ارتباطات جهانی می‌شود) و اطلاع‌رسانی (که شامل فرآیند تحلیل و تشخیص اطلاعات موردنیاز، جمع‌آوری، پردازش و طبقه‌بندی اطلاعات، تعیین روش‌ها و ابزار اطلاع‌رسانی به مخاطبین و در نهایت به روز رسانی اطلاعات می‌شود) ارکان اصلی زندگی در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه است.
در حیطه‌ این دو مقوله، اطلاع‌رسانی شهری و ارتباطات بین شهروندان با یک‌دیگر، ضرورت اوّل زندگی در یک شهر دسترسی به اطلاعات مورد نیاز در آن شهر و ایجاد ارتباط با سایر شهروندان به روش‌های آسان، سریع و ارزان می‌باشد. از سوی دیگر ازدیاد جمعیت و گسترش جغرافیایی شهر و به تبع آن افزایش مراکز تجاری و خدماتی و پیچیدگی امور اقتصادی و نیازهای اساسی شهر نشینان به دریافت خدمات و تهیه ملزومات زندگی، معضلاتی نظیر ترافیک سنگین، آلودگی هوا، اتلاف وقت و ارزش دریافت خدمات گران و نامناسب به دلیل نداشتن اطلاعات کافی و ایجاد ارتباطات صحیح و … را در شهرهای بزرگ به وجود می‌آورد (مشابه آن چه که در تهران کنونی شاهد هستیم) و این در حالی است که در شهرهای توسعه یافته و در حال توسعه همراه به ایجاد زیر ساخت‌های فیزیکی و سخت‌افزاری نظیر شبکه معابر و امکانات حمل و نقل عمومی و … اقدام به گسترش دو مقوله، اطلاع‌رسانی شهری و ایجاد امکانات ارتباطی نظیر شبکه‌های مخابراتی و اینترنت و استفاده صحیح از آن برای حل معضلات اقدام شده است؛ به گونه‌ای که امروز نتایج آن را در شهرهای بزرگ جهان تحت عنوان شهرهای الکترونیکی می‌بینیم.
در این شرایط بود که کتاب اول با اعتقاد راسخ به این امر که اهمیت اطلاع‌رسانی شهری و انتقال ترددهای غیرضروری شهری به شبکه‌های ارتباطی دیگر نظیر مخابرات بیش از گسترش و اصلاح شبکه‌های معابر و ناوگان حمل و نقل عمومی است، پای به عرصه گذاشت و با تشخیص اطلاعات مورد نیاز شهروندان، یعنی گام اوّل در فرآیند اطلاع‌رسانی، به عنوان پیش گام در این فرآیند، با وجود مشکلات عدیده اطلاع‌رسانی در شهر تهران، فعالیت خود را آغاز نمود. تا در سه گام:
۱- ایجاد پرتال تهران.
۲- ایجاد شهر الکترونیکی.
۳- گسترش در سطح کشور با جلب حمایت ارکان نظام در توسعه کشور مؤثر واقع شود.

«به نقل ازخبرونظر(خبرنامه مرکزمطالعات فرهنگی شهرتهران)»

• دسترسی به نشانی مشترکان از طریق تماس با مرکز ۱۱۸ ممکن نیست.
• مرکز ۱۱۸ تلفنهای کلیه شهرستانها را در اختیار متقاضیان قرار می دهد.
• شماره تلفن های همراه در مرکز اطلاعات ۱۱۸ ثبت نشده است.
• در صورت وجود اشتباه در اطلاعات ثبت شده مشترک می تواند موضوع را به تلفن های ۳۳۲۹۳۶۹۵ – ۳۳۲۹۳۶۹۶ – ۳۳۲۹۲۷۶۹ اطلاع دهد.
• مردم می توانند از طریق تلفن ۳۳۲۹۳۷۸۱ شکایات احتمالی خود را درباره عملکرد مرکز اطلاع رسانی ۱۱۸ اعلام کنند.
• برای سرعت دادن به پاسخگویی با اجرای طرح نیمه مکانیزه پاسخگویی مرکز ۱۱۸، شماره درخواستی فرد تماس گیرنده ،پس از دریافت شدن از سوی اپراتور توسط سیستم تا سه مرتبه به فرد اعلام خواهد شد.
• مرکز ۱۱۸ بطور متوسط روزانه به حدود ۴۳۰ هزار در خواست و در واقع به ۸۵% درخواست ها پاسخ می دهد . ۱۵% باقیمانده نیز بخاطر وجود ترافیک در برخی از ساعات قابل پاسخگویی نیست.

ادامه ی نوشته